Kiedy myślę o najprzyjemniejszych smakach dzieciństwa, jednym z pierwszych deserów, który przychodzi mi na myśl, jest szarlotka królewska. To ciasto to kulinarna esencja domu, jego zapach unosił się w powietrzu za każdym razem, gdy odwiedzaliśmy babcię na niedzielny obiad. Co ciekawe, jej wersja przypominała przepisy, które dziś znamy jako szarlotka królewska Siostry Anastazji — z puszystą pianką budyniową, soczystymi jabłkami i kruchym ciastem, które niemal rozpływało się w ustach. Ciasto było tak delikatne, że dziadek żartował, iż trzeba je jeść na leżąco, by nie upaść z rozkoszy.
Czym jest szarlotka królewska i dlaczego warto ją znać?
Szarlotka królewska, znana też jako jabłecznik królewski lub szarlotka po królewsku, to unikatowe połączenie tradycyjnej kruszonki, aromatycznego nadzienia jabłkowego oraz lekkiej, puszystej piany na bazie białek i budyniu. W odróżnieniu od klasycznej szarlotki, tutaj nie mamy kruchego ciasta na górze, lecz aksamitną piankę, często wzbogaconą wanilią lub sokiem z cytryny, która po upieczeniu tworzy miękką, złocistą, wyrośniętą warstwę niczym suflet.
Wiele osób kojarzy ją z nazwą „szarlotka królewska Ania gotuje”, od popularnego bloga kulinarnego, który spopularyzował ten przepis w wersji domowej. Ale jej historia sięga dalej — szczególnie w kuchni klasztornej, skąd znane są przepisy sióstr zakonnych. Stąd często widzimy ten deser jako szarlotka królewska Siostry Anastazji.
Jest też wariacją na temat deserów warstwowych — podobnie jak jabłecznik z bitą śmietaną na biszkopcie czy jabłecznik z galaretką na biszkopcie — szarlotka królewska łączy kontrastujące struktury: miękką, piankową górę, soczysty środek i bazę z ciasta. Sam jej wygląd i tekstura sprawiają, że świetnie sprawdza się jako ciasto świąteczne czy niedzielny deser do kawy.
Lista składników
Ciasto kruche
– 400 g mąki pszennej tortowej
– 200 g zimnego masła (najlepiej 82%)
– 100 g cukru pudru
– 1 łyżeczka proszku do pieczenia
– 1 łyżeczka cukru wanilinowego
– 3 żółtka
– szczypta soli
Nadzienie jabłkowe
– 1,2 kg kwaśnych jabłek (Antonówki, Szara Reneta, Ligol)
– 1 łyżeczka cynamonu
– 2–3 łyżki cukru (w zależności od słodyczy jabłek)
– 1 łyżka bułki tartej
Pianka budyniowa
– 5 białek (pozostałych z żółtek do ciasta)
– 130 g cukru
– 2 opakowania budyniu waniliowego bez cukru (2 × 40 g)
– 80 ml oleju roślinnego (rzepakowy lub słonecznikowy)
– kilka kropel soku z cytryny lub szczypta kwasku cytrynowego
Do wyłożenia formy
– Masło do natłuszczenia
– Papier do pieczenia
Wykonanie krok po kroku
1. Przygotowanie kruchego ciasta
1.1. Na stolnicę przesiej mąkę z proszkiem do pieczenia i solą. Dodaj cukier puder oraz cukier wanilinowy.
1.2. Zimne masło pokrój na kawałki i przełóż do suchych składników.
1.3. Posiekaj wszystko nożem lub użyj miksera z hakiem, tak aby masło rozdrobniło się i połączyło z mąką.
1.4. Dodaj żółtka i szybko zagnieć ciasto – tylko do momentu połączenia składników. Jeśli ciasto jest zbyt suche, dodaj 1–2 łyżki zimnej wody.
1.5. Podziel ciasto na dwie części – jedną nieco większą (2/3) i drugą mniejszą (1/3). Zawiń je w folię spożywczą.
1.6. Większą część włóż do lodówki na 30 minut, mniejszą część – do zamrażarki na około 1 godzinę (będzie ścierana później).
2. Nadzienie jabłkowe
2.1. Obierz jabłka, usuń gniazda nasienne i zetrzyj na grubych oczkach tarki.
2.2. Odsącz je na sitku z nadmiaru soku.
2.3. Wymieszaj z cynamonem i cukrem. Dodaj bułkę tartą – zapobiegnie nadmiernemu rozmoknięciu spodu.
2.4. Odstaw nadzienie na bok, żeby smaki się przegryzły.
3. Pianka budyniowa
3.1. Białka ubij z kilkoma kroplami soku z cytryny.
3.2. Gdy białka będą już puszyste, dodawaj powoli cukier – partiami, ciągle miksując, aż piana będzie lśniąca i sztywna.
3.3. Zmniejsz obroty miksera i wsyp budynie – również stopniowo.
3.4. Na koniec wlej cienkim strumieniem olej, cały czas miksując do uzyskania jednorodnej, lekkiej masy.
4. Składanie ciasta
4.1. Formę (np. 23×33 cm) wyłóż papierem do pieczenia, natłuść masłem.
4.2. Na dnie rozwałkuj lub rozłóż większą część kruchego ciasta. Wyrównaj powierzchnię.
4.3. Podpiecz spód przez 10 minut w temperaturze 180°C (góra-dół, bez termoobiegu). Dzięki temu nie rozmięknie od jabłek.
4.4. Po podpieczeniu wystudź lekko spód (ok. 5 minut), a następnie rozłóż równomiernie warstwę jabłek.
4.5. Na jabłkach rozprowadź piankę budyniową i wygładź powierzchnię szpatułką.
4.6. Na wierzch zetrzyj na tarce mniejszą część zamrożonego ciasta – równomiernie, tak by lekko przykryło budyniową piankę.
5. Pieczenie
5.1. Wstaw ciasto do piekarnika nagrzanego do 170°C (góra-dół, bez termoobiegu).
5.2. Piecz przez 45–50 minut, aż wierzch ciasta się zrumieni, a pianka będzie stabilna.
5.3. Po upieczeniu zostaw ciasto w piekarniku z uchylonymi drzwiczkami na 5 minut – pozwoli to ustabilizować piankę.
5.4. Wyjmij i całkowicie wystudź przed krojeniem – najlepiej przez kilka godzin w temperaturze pokojowej.
6. Podanie
Szarlotka królewska najlepiej smakuje po schłodzeniu, gdy wszystkie warstwy się „zetną”. Można ją opcjonalnie oprószyć cukrem pudrem tuż przed podaniem.
Jeśli chcesz uzyskać wariację przypominającą jabłecznik z bitą śmietaną na biszkopcie, możesz dodać na wierzch cienką warstwę ubitej śmietany kremówki (36%), ewentualnie z odrobiną mascarpone – i wtedy podawać w formie deseru lodówkowego.
Podsumowanie
Szarlotka królewska to nie tylko wykwintna forma popularnego jabłecznika – to wyższy poziom ciasta domowego, które z powodzeniem może pełnić rolę królowej deserów na twoim stole. Dzięki kruchemu spodowi, aromatycznym jabłkom i puszystej piance budyniowej, to ciasto zachwyca nie tylko smakiem, ale też strukturą i wyglądem. W przeciwieństwie do bardziej klasycznych wersji, jak jabłecznik z galaretką na biszkopcie, wersja królewska jest bardziej sucha i wypiekana, co wpływa na jej trwałość oraz łatwość przechowywania.
Zainspiruj się – dopasuj przyprawy, spróbuj zamienić jabłka na gruszki, dodaj orzechy lub migdały. Szarlotka z bitą śmietaną to kolejna wariacja, którą możesz zrealizować z użyciem tego samego ciasta jako bazy. Niezależnie czy korzystasz z przepisu rodem z „szarlotka królewska Ania gotuje”, wersji Siostry Anastazji czy własnego pomysłu – eksperymentuj i rozwijaj swoje umiejętności cukiernicze. To jakość i pasja tworzą najlepsze ciasta.